Meriç Nehri’nde 40 katlık kapasite artışı tartışması

Edirne’de Meriç Nehri kıyısındaki kum-çakıl çıkarma ve eleme faaliyetlerinin yaklaşık 40 kat artırılmasını öngören proje, yeni bir çevre tartışmasını gündeme taşıdı. Bir işletmenin 13 Ekim’de yaptığı kapasite artışı başvurusuna karşı çıkan Edirne Çevre Gönüllüleri Derneği ve çeşitli sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri, Edirne Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne itiraz dilekçelerini sundu. Başvurunun ardından yapılan basın açıklamasında, projenin olası çevresel sonuçlarının bağımsız bilimsel araştırmalarla ortaya konulması istendi.

DÖRT YIL ÖNCEKİ YARGI KARARI HATIRLATILDI

Şirketin 2022 yılında kum-çakıl çıkarma ve eleme kapasitesini artırmak ve dört beton santrali kurmak amacıyla yaptığı girişimler de çevre örgütleri ile meslek odalarının itirazlarına konu olmuştu. O dönemde projeye ilişkin verilen “ÇED Gerekli Değildir” kararı, açılan dava sonucunda iptal edilmişti. Aradan geçen dört yılın ardından işletmenin yıllık 10 bin tonluk kapasitesini 396 bin tona yükseltmek için yeniden başvurması üzerine çevreciler harekete geçti. Edirne Çevre Gönüllüleri Derneği Başkanı Ayten Eren, önceki yargı sürecinde gündeme gelen çevresel risklerin ortadan kalkmadığını savunarak yeni projenin de nehrin doğal yapısını olumsuz etkileyebileceğini ileri sürdü.

KÖPRÜLER VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ İÇİN UYARI

Kapasite artışına yönelik itirazların önemli bölümünü nehir yatağından çıkarılacak malzemenin oluşturabileceği fiziksel değişiklikler oluşturdu. Şirketin, nehirdeki kum adacıklarının kaldırılmasıyla taşkın riskinin azalacağı ve kıyı erozyonunun önlenebileceği yönündeki değerlendirmelerine karşı çıkan Eren, ticari madencilik faaliyetleriyle kamu yararı amacıyla gerçekleştirilen taşkın önleme çalışmalarının birbirinden ayrılması gerektiğini belirtti. Yoğun malzeme çıkarılmasının nehir tabanında derinleşmeye yol açabileceğini savunan Eren, bu durumun Meriç üzerindeki iki köprü ile Arşimet Hidroelektrik Santrali açısından risk oluşturabileceğini ifade etti. Proje dosyasında yer alan 32 metrelik talveg kotunun korunması koşulunun tek başına nehrin uzun vadeli dengesini güvence altına almayacağını belirten Eren, farklı su debileri ve taşkın senaryolarını kapsayan bağımsız hidrolik ve jeomorfolojik inceleme yapılmasını istedi.

NEHRİN DOĞAL DENGESİ İÇİN BİLİMSEL İNCELEME TALEBİ

Çevreciler, kapasite artışının yalnızca kum ve çakıl üretimi yönünden değil, nehrin bütün ekolojik yapısı üzerindeki etkileri bakımından değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Ayten Eren, yoğun malzeme çıkarımının nehir yatağındaki sediment dengesini, kıyı yapısını, yer altı sularını ve canlı yaşamını etkileyebileceğine dikkat çekti. Kum-çakıl çıkarma, eleme ve nakliye işlemlerinden kaynaklanabilecek toz, gürültü, trafik ve kirlilik yükünün de proje değerlendirmesine dahil edilmesini istedi. Trakya Üniversitesi bilim insanlarının daha önce Meriç Nehri üzerinde gerçekleştirdiği çalışmaların 2022 yılındaki yargı sürecinde dayanak oluşturduğunu hatırlatan Eren, yeni başvuruda da bilimsel bulguların dikkate alınması gerektiğini söyledi.

BETON SANTRALİ ENDİŞESİ DE GÜNDEMDE

Dernek Başkanı Eren, kapasite artışının kabul edilmesi durumunda ilerleyen süreçte beton santrali projelerinin yeniden gündeme gelebileceği endişesini dile getirdi. Nehir kıyısında kurulabilecek beton santrallerinin çevresel baskıyı artırabileceğini savunan Eren, bu ihtimalin de değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Ancak yeni başvurunun kapsamında dört beton santrali kurulacağına ilişkin kesinleşmiş bir bilgi paylaşılmadı.

ÇEVRECİLERDEN PROJEYE RET ÇAĞRISI

Meriç Nehri’nin tarım alanları, su kaynakları ve biyolojik çeşitlilik açısından önemli bir doğal varlık olduğunu belirten Ayten Eren, yetkili kurumlara kapasite artışı talebinin reddedilmesi çağrısında bulundu. Anayasa’nın çevrenin korunmasına ilişkin 56’ncı maddesini hatırlatan Eren, 2022 yılında verilen mahkeme kararının ve önceki bilimsel raporların dikkate alınmasını istedi. Eren ayrıca Meriç Nehri’nin yeniden “Nitelikli Korunan Doğal Sit Alanı” statüsüne alınması gerektiğini savundu.

DHA